به گزارش روابط عمومی سازمان امور دانشجویان؛ دکتر عباس قنبری باغستان معاون بورس و امور دانشجوان خارج سازمان امور دانشجویان و سردبیر خبرنامه رایان، در یاداشت ششمین شماره این ماهنامه با تاکید بر نقش حیاتی رایزنان علمی در توسعه تعاملات بین‌المللی گفت: ششمین شماره ماهنامه خبری ـ تحلیلی «رایان» به زینت طبع آراسته شد؛ شماره‌ای که با نگاهی به تحولات و تعاملات علمی بین‌المللی ایران، در کنار بازتاب فعالیت‌های رایزنان علمی کشور، تلاش دارد تصویری از تغییر و تحولات اثرگذار بر آینده نظام‌های علم، فناوری و آموزش عالی در جهان ارائه دهد.
در ماهی که گذشت، ایران شاهد مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و تعاملات بین‌المللی با هدف توسعه همکاری‌های علمی و دانشگاهی بود. در این میان، سفر هیئتی عالی‌رتبه از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به روسیه، با حضور دکتر خضری، مشاور وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی، و دکتر احسان قبول، رئیس مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم، از جمله رویدادهای مهم این دوره محسوب می‌شود. برگزاری نشست‌های متعدد با هدف تقویت همکاری‌های علمی و دانشگاهی، بررسی زمینه‌های اجرای ۵۰۰ برنامه مشترک علمی با روسیه، برگزاری هفته فرهنگی ایران و روسیه با حضور مقامات ارشد دو کشور و انجام دیدارهایی در سطوح مختلف، از مهم‌ترین محورهای این سفر بود. این تعاملات را می‌توان بخشی از تلاش ایران برای تعمیق روابط علمی با کشورهای راهبردی و بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی علمی در توسعه مناسبات دوجانبه ارزیابی کرد.
با این حال، اهمیت دیپلماسی علمی تنها در گسترش مناسبات دوجانبه و انعقاد توافق‌های همکاری خلاصه نمی‌شود. یکی از الزامات حضور مؤثر در عرصه بین‌المللی، رصد مستمر تحولات علمی و آموزشی جهان و شناخت الگوهای جدید سیاست‌گذاری، حکمرانی و توسعه فناوری است. کشورهایی که امروز در رقابت علمی و فناورانه جایگاه برجسته‌ای دارند، بیش از گذشته به بازآرایی ساختارهای آموزش عالی، پیوند نظام پژوهش با اقتصاد و بازار، توسعه آموزش‌های مهارتی و بازتعریف مأموریت دانشگاه‌ها توجه نشان می‌دهند.
از این منظر، گزارش‌های سیاستی و تحلیلی منتشرشده در این شماره ماهنامه، فراتر از بازتاب اخبار و رویدادهای بین‌المللی، می‌توانند به‌عنوان منابعی برای یادگیری سیاستی و بازاندیشی در برنامه‌های توسعه علم و فناوری کشور مورد توجه قرار گیرند.
در میان مطالب این شماره، تجربه مالزی در تفکیک و هماهنگی مراحل پژوهش تا تجاری‌سازی، الگویی قابل تأمل برای ایجاد انسجام در نظام علم، فناوری و نوآوری ارائه می‌کند. در هند، استقرار شعب دانشگاه‌های معتبر خارجی، در کنار توسعه رشته‌های نوین، به‌عنوان ابزاری برای تحول آموزش عالی و حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان دنبال می‌شود. در ترکیه نیز جذب دانشجویان آفریقایی، فراتر از یک برنامه آموزشی، به ابزاری برای ایجاد پیوندهای پایدار با نسل آینده نخبگان این قاره تبدیل شده است.
در شرق آسیا، تحولات چین ابعاد گسترده‌تری از بازآرایی نظام آموزش عالی و فناوری را نشان می‌دهد. انتشار توافق‌نامه پکن برای تدوین استانداردهای جهانی آموزش فنی و حرفه‌ای در تیانجین، تفکیک مأموریت دانشگاه‌ها و بازطراحی نظام ارزیابی و تخصیص منابع آموزش عالی، تأسیس دانشکده‌های بازرگانی علم و فناوری با هدف تقویت پیوند پژوهش و بازار و نیز سرمایه‌گذاری ۷۵۷ میلیارد یوانی در توسعه آموزش‌های مهارتی، همگی بیانگر رویکردی نظام‌مند برای پیوند دادن آموزش، پژوهش، مهارت‌آموزی و نیازهای اقتصادی و صنعتی است.
مرور این تجربه‌ها یک نکته اساسی را برجسته می‌کند: رقابت علمی در جهان امروز، صرفاً رقابت بر سر تولید مقاله و افزایش شمار دانشگاه‌ها نیست؛ بلکه توانایی کشورها در ایجاد پیوند میان دانش، فناوری، مهارت، اقتصاد و نیازهای جامعه، تعیین‌کننده جایگاه آینده آنها خواهد بود. از این رو، رصد تجربه‌های جهانی باید از سطح اطلاع‌رسانی فراتر رود و به بخشی از فرایند تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری در نظام علم و فناوری کشور تبدیل شود.
امید است ششمین شماره ماهنامه «رایان» دریچه‌ای برای شناخت فرصت‌ها، ظرفیت‌ها و تحولات جدید در عرصه بین‌المللی بگشاید. باور ما این است که رایزنان علمی، علاوه بر ایفای نقش در توسعه ارتباطات دانشگاهی و تسهیل همکاری‌های بین‌المللی، می‌توانند به‌عنوان دیده‌بانان تحولات علمی جهان و حلقه‌های اتصال نظام آموزش عالی ایران با شبکه‌های جهانی دانش و فناوری ایفای نقش کنند.
*علاقه مندان می‌توانند برای دریافت خبرنامه رایان به فایل پیوست مراجعه کنند.