به گزارش روابط عمومی سازمان امور دانشجویان، نشست هم‌اندیشی با روسای دانشگاه‌های سکاندار جذب دانشجوی بین‌الملل با حضور دکتر سعید حبیبا معاون وزیر علوم و رئیس سازمان امور دانشجویان، دکتر قنبری‌باغستان معاون بورس و امور دانشجویان خارج سازمان، دکتر جعفری مدیرکل امور دانشجویان بین‌الملل، و دکتر سمنانیان مشاور وزیر علوم در امور برنامه‌ریزی برگزار شد.
در این نشست، دکتر حبیبا با تاکید بر اینکه دیپلماسی علمی پایدارترین و مستحکم‌ترین نوع دیپلماسی است، اظهار داشت: اگرچه جذب دانشجوی بین‌الملل یکی از اولویت‌های اصلی وزارت علوم است، اما به هیچ عنوان حاضر نیستیم به هر قیمتی کیفیت علمی را قربانی کمیت کنیم. اهداف کمی قانون برنامه هفتم توسعه در ماده ۹۳، دستیابی به ۱۲۰ هزار دانشجوی بین‌الملل را پیش‌بینی کرده است و مواد ۹۷ و ۹۸ نیز بر موضوع مرجعیت علمی تاکید دارند که تحقق این تکالیف، نیازمند برنامه‌ریزی عملیاتی و هم‌افزایی همه‌جانبه است.
ظرفیت ۵۰۰ میلیارد دلاری اقتصاد آموزش عالی و مزیت‌های رقابتی ایران
معاون وزیر علوم با اشاره به ابعاد اقتصادی و بین‌المللی این حوزه افزود: در هر لحظه حدود ۴۰۰ میلیون دانشجوی خارجی در سراسر جهان به دنبال مقصدی برای تحصیل هستند که این بازار، گردش مالی ۵۰۰ میلیارد دلاری را به همراه دارد. از سوی دیگر، هر سه دانشجوی بین‌الملل معادل ایجاد یک شغل است که تاثیر مستقیمی بر پویایی اقتصادی جوامع محلی می‌گذارد؛ چنان‌که این موضوع به خوبی در استان سمنان ملموس بوده است.
وی با اشاره به بحران صندلی‌های خالی در برخی دانشگاه‌های بزرگ دنیا و کشور، مزیت‌های رقابتی ایران را برشمرد و گفت: نظام‌های رتبه‌بندی معتبر دنیا جایگاه دانشگاه‌های ایران را بسیار مناسب ارزیابی می‌کنند و از سوی دیگر، مقرون‌به‌صرفه بودن هزینه‌های زندگی و تحصیل در کنار سطح علمی بالا، مزیت فوق‌العاده‌ای برای افزایش قدرت نرم کشور به شمار می‌رود.
آسیب‌شناسی و چالش‌های جریان جذب دانشجوی بین‌الملل
رئیس سازمان امور دانشجویان در ادامه به مهم‌ترین آسیب‌ها و چالش‌های این حوزه اشاره کرد و افزود: نخستین و مهم‌ترین چالش، عدم محوریت دانشگاه‌های بزرگ دولتی در سکان‌داری جریان جذب دانشجویان خارجی است؛ به طوری که برخی از این دانشگاه‌ها سهم بسیار ناچیزی در این زمینه دارند. از سوی دیگر، جریان جذب بین‌المللی همچنان بر اساس موج اول بین‌المللی‌سازی و به صورت منفعلانه مدیریت می‌شود. علاوه بر این، خلأ نگاشت نهادی کلان باعث شده است تا مدیریت و سیاست‌گذاری در این حوزه نیازمند پویایی و انطباق بیشتری با استانداردهای علمی منطقه‌ای و بین‌المللی باشد تا از عقب‌ماندگی در رقابت جهانی جلوگیری شود؛ کما اینکه برخی فعالیت‌های واسطه‌گری و سودجویانه در این میان نیز برند علمی کشور را خدشه‌دار کرده که نیازمند نظارت و ساماندهی جدی است.
رویکرد سازمان امور دانشجویان و تقسیم کار ملی
دکتر حبیبا با تشریح رویکرد سازمان در تعامل با نهادهای بالادستی (مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی، فراجا، مجلس و سازمان بازرسی) و درون آموزش عالی، از تدوین تقسیم کار ملی خبر داد و گفت: «در کارگروه ملی جذب، سهم مشارکت‌ها مشخص شده است؛ به طوری که ۶۵ درصد بار جذب بر عهده دانشگاه‌های وزارت علوم، ۱۵ درصد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ۲۰ درصد بر عهده دانشگاه آزاد اسلامی است.
وی با اشاره به گذر از پارادایم سنتی «قیف کنکور» تاکید کرد: در پذیرش دانشجوی خارجی باید به سمت بازاریابی مبتنی بر تنوع ملیت‌ها حرکت کنیم؛ اما در ارزیابی و فارغ‌التحصیلی دانشجویان نباید هیچ‌گونه دلسوزی غیرعلمی داشته باشیم. علم جای تساهل نیست و رعایت اصول علمی و انضباط آموزشی در دانشگاه‌ها، بهترین اعتبار برای نظام آموزش عالی کشور خواهد بود.
آخرین آمار و ارقام دانشجویان بین‌الملل در کشور
بر اساس گزارش ارائه شده در این نشست، مجموع دانشجویان بین‌الملل کشور (شامل وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد) در حال حاضر به ۸۵ هزار نفر رسیده است. از این تعداد، ۵۸ هزار و ۲۴۹ نفر در دانشگاه‌های وزارت علوم، ۱۰ هزار و ۹۲۶ نفر در دانشگاه‌های وزارت بهداشت و ۵ هزار و ۸۹۵ نفر در دانشگاه آزاد اسلامی مشغول به تحصیل هستند. بیشترین سهم مقاطع تحصیلی مربوط به مقطع کارشناسی ارشد است و دانشجویان از ۸۶ کشور مختلف حضور دارند که بیشترین تعداد به ترتیب مربوط به کشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، لبنان، هندوستان و سوریه است.
هم‌اکنون ۲۱۷ دانشگاه و مرکز آموزشی (شامل ۱۰۵ دانشگاه سراسری، ۹ مرکز پیام‌نور، ۳ مرکز ملی مهارت، ۵ مرکز علمی‌کاربردی و ۲۲ دانشگاه غیرانتفاعی) در حوزه جذب دانشجوی خارجی فعالیت دارند.
در پایان این نشست، دکتر حبیبا ضمن ابراز امیدواری نسبت به افق پیش‌روی جذب دانشجویان بین‌الملل و دستیابی به اهداف کمی برنامه هفتم، خاطرنشان کرد: تربیت نیروی انسانی و اشاعه علم، خدمت بزرگی به بشریت است و جمهوری اسلامی ایران از دیرباز مهد علم و پیشتاز در انتشار آن بود است.