به گزارش روابط عمومی سازمان امور دانشجویان؛ علی‌اکبر صالحی روز سه‌شنبه در سومین جشنواره ملی ثریا که در دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد، با تأکید بر نقش علم در حفظ استقلال و اقتدار ملت‌ها گفت: اگر ملتی می‌خواهد از عزت، اقتدار و استقلال برخوردار باشد و بتواند از استقلال خود صیانت کند، یکی از عوامل عمده و شاید مهم‌ترین عامل آن، مسلح بودن به علم است.
وی با اشاره به سخنی منسوب به حضرت علی (ع) درباره قدرت علم افزود: بارها شنیده‌ایم که «العلم سلطان»؛ علم قدرت است. در این تعبیر، سخن از مسلمان یا غیر مسلمان نیست، بلکه گفته می‌شود هر انسانی که به علم دست یابد، چیره می‌شود و کسی که فاقد علم باشد، دیگران بر او چیره خواهند شد.
صالحی ادامه داد: اگر می‌خواهیم مسلمانان واقعی باشیم و از جایگاه دین، معرفت، حکمت، عزت و هویت ملی خود صیانت کنیم، چاره‌ای جز مسلح شدن به علم نداریم.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به روابط دوستانه ایران و عراق اظهار کرد: عراق کشوری عزیز، برادر و دوست ماست و می‌خواهم تأکید کنم که این کشور برای دستیابی به جایگاهی رفیع، همانند گذشته، ظرفیت‌های فراوانی دارد؛ هرچند متأسفانه در دوران رژیم صدام، بسیاری از دستاوردهای آن از بین رفت.
وی با یادآوری سفرهای گذشته خود به کشور عراق، گفت: به خاطر دارم زمانی که در عراق بودم و تابستان‌ها به ایران می‌آمدم، در برخی زمینه‌ها امکاناتی در عراق وجود داشت که در ایران هنوز فراهم نشده بود. برای نمونه، در کاظمین لوله‌کشی آب داشتیم، در حالی که در آن زمان چنین امکانی در ایران به شکل مورد اشاره وجود نداشت. همچنین عراق در مسیر توسعه تلویزیون و دانشگاه‌های بزرگ حرکت می‌کرد.
صالحی افزود: این موارد را لزوماً به‌عنوان معیارهای قطعی پیشرفت مطرح نمی‌کنم، اما نشان می‌دهد عراق در آن دوره در برخی زمینه‌ها پیشرفت‌هایی داشت. متأسفانه در دوران رژیم صدام، بسیاری از دستاوردهای این کشور از بین رفت.
وی با تأکید بر ظرفیت عراق برای احیای جایگاه گذشته خود اظهار کرد: با توجه به پیشینه تاریخی و تمدنی عراق، این کشور می‌تواند بار دیگر عظمت پیشین خود را بازیابد. عراق سرزمینی است که نقش مهمی در شکل‌گیری تمدن بشری داشته است.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به تمدن سومر و پیشینه تاریخی میان‌رودان گفت: سومریان از نخستین تمدن‌سازان تاریخ بشر بودند و در شکل‌گیری خط، ریاضیات و هندسه نقش داشتند. این سرزمین همچنین با تاریخ پیامبران، از جمله حضرت ابراهیم (ع)، پیوند دارد.
وی ادامه داد: مجموعه این ویژگی‌ها نشان می‌دهد سرزمین میان‌رودان یکی از مناطق ویژه در تاریخ تمدن بشری است. امیدواریم با توجه به عزم ایجادشده در عراق، همان‌گونه که سفیر این کشور نیز اشاره کرد، توسعه علمی و افزایش شمار دانشگاه‌ها به احیای جایگاه و عظمت گذشته عراق کمک کند.
دانشجویان خارجی، سفیران فهم متقابل میان ملت‌ها هستند
صالحی در ادامه خطاب به دانشجویان حاضر در جشنواره گفت: شما دانشجویان که عمدتاً از کشورهای دیگر و به‌ویژه کشورهای همسایه به ایران آمده‌اید، صرفاً مهمان این کشور نیستید، بلکه در حقیقت سفیران فهم متقابل میان ملت‌ها و سازندگان شبکه‌های همکاری علمی هستید.
وی افزود: دانشجویی که در ایران تحصیل می‌کند و پس از فارغ‌التحصیلی به کشور خود بازمی‌گردد، می‌تواند زمینه درک متقابل میان دو ملت را فراهم کند و شبکه‌ای از ارتباطات علمی میان دانشمندان و دانشگاهیان دو کشور شکل دهد. این موضوع اهمیت بسیار زیادی دارد.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با قدردانی از دانشجویانی که ایران را برای تحصیل انتخاب کرده‌اند، اظهار کرد: همان‌طور که حجت‌الاسلام والمسلمین رستمی (رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها) نیز اشاره کرد، انتخاب ایران به‌عنوان محل تحصیل شایسته تقدیر است و انتخاب خوبی به شمار می‌رود.
وی با اشاره به پیشینه تمدنی و علمی ایران گفت: ایران به اعتراف بسیاری از صاحب‌نظران، از کانون‌های مهم تمدن و پرورش علم بوده است. اگر بخواهیم از دانشمندان بزرگ نام ببریم، می‌توان به ابن‌سینا، فارابی، خوارزمی، خیام، طبری، زمخشری و زکریای رازی اشاره کرد که در بستر تمدنی این سرزمین پرورش یافتند یا در تاریخ علمی ایران جایگاه برجسته‌ای دارند.
زندگی دانشجویان در ایران به انتقال فرهنگ و کاهش سوءتفاهم‌ها کمک می‌کند
صالحی با تأکید بر نقش تجربه زیسته دانشجویان خارجی در شناخت متقابل ملت‌ها گفت: دانشجویانی که در ایران تحصیل می‌کنند، با زبان جدید، آداب و سنن متفاوت و دیدگاه‌های گوناگون درباره مسائل اجتماعی و سیاسی آشنا می‌شوند.
وی افزود: اگر بخواهیم این مفاهیم را صرفاً از طریق سخنرانی منتقل کنیم، حتی با سال‌ها سخنرانی نیز ممکن است نتیجه مطلوب حاصل نشود؛ زیرا دانشجو در مدت اقامت خود با این مفاهیم زندگی می‌کند و آنها را از نزدیک تجربه می‌کند.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی ادامه داد: هنگامی که دانشجو با این مفاهیم زندگی می‌کند، شناخت و تجربه به بخشی از ذهن و وجود او تبدیل می‌شود و پس از بازگشت به کشور خود، فرهنگ و تجربه‌اش را منتقل می‌کند. به این ترتیب، او به پلی میان ملت‌ها تبدیل می‌شود.
وی با اشاره به ظرفیت نسل جوان برای گفت‌وگو و تفاهم اظهار کرد: ذهن نسل‌های قدیمی‌تر تا حد زیادی شکل گرفته است و تغییر دیدگاه‌ها در آنها دشوارتر است، اما نسل جوان آمادگی بیشتری برای شنیدن سخن حق و منطق دارد.
صالحی تأکید کرد: شما دانشجویان می‌توانید سوءتفاهم‌ها را برطرف کنید، بی‌اعتمادی‌ها و تعصب‌های نابجا را به‌درستی تحلیل کنید و زمینه کنار رفتن آنها را فراهم آورید.
وی افزود: هر یک از شما که در ایران تحصیل می‌کنید و سپس به کشور عزیز خود بازمی‌گردید، می‌توانید هرچند به اندازه‌ای اندک، در ساختن جهانی عادلانه‌تر، امن‌تر و انسانی‌تر سهم داشته باشید. این نقش بسیار مهم است.
علم مرز نمی‌شناسد؛ اندیشه میراث مشترک بشریت است
رئیس بنیاد ایران‌شناسی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه علم زبان مشترک بشریت است، گفت: علم مرز نمی‌شناسد و اندیشه نیز محدود به مرزهای جغرافیایی نیست.
وی با اشاره به رابطه اسلام و ایران اظهار کرد: گاهی گفته می‌شود اسلام را عرب‌ها به ایران آوردند، اما اسلام یک اندیشه است و نباید آن را صرفاً با جابه‌جایی یک قوم یا ورود یک گروه به سرزمینی توضیح داد.
صالحی ادامه داد: همان‌گونه که مغول‌ها نیز به ایران آمدند، اما این به معنای آن نیست که همه اندیشه‌ها و دستاوردهای تمدنی ایران را باید صرفاً بر اساس قومیت فاتحان توضیح داد. اسلام به اعتبار اندیشه و محتوای فکری خود در ایران پذیرفته شد، نه صرفاً به دلیل ورود عرب‌ها.
وی با اشاره به پیشینه باورهای دینی در ایران پیش از اسلام افزود: ایرانیان پیش از اسلام نیز با حکمت الهی و باورهای دینی آشنا بودند و این پیشینه را می‌توان در بررسی زمینه‌های پذیرش اسلام در ایران مورد توجه قرار داد.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تأکید بر مشترک بودن میراث علمی بشر گفت: آیا می‌توانیم بگوییم نظریه نسبیت صرفاً آلمانی است یا قانون جاذبه فقط انگلیسی است؟ اینها اندیشه‌هایی هستند که فراتر از مرزهای ملی قرار می‌گیرند و به میراث مشترک بشریت تعلق دارند.
وی افزود: علم و اندیشه محدود به یک کشور یا ملت نیستند و همکاری علمی میان ملت‌ها می‌تواند به گسترش این میراث مشترک کمک کند.
همسایگی واقعیت جغرافیایی است، اما دوستی انتخابی آگاهانه است
صالحی در پایان با اشاره به روابط ایران با کشورهای همسایه گفت: شما دانشجویان از کشورهای همسایه آمده‌اید. همسایگی، یک واقعیت جغرافیایی است و ما در ایجاد آن نقشی نداریم، اما دوستی و همکاری، انتخابی آگاهانه و مسئولیتی مشترک است.
وی ادامه داد: اگر دوستی و همکاری را انتخاب می‌کنیم، در واقع تصمیم گرفته‌ایم سوءتفاهم‌ها را برطرف کنیم و برای ایجاد ارتباط و اعتماد متقابل تلاش کنیم. این انتخابی آگاهانه است، نه امری تحمیلی و جبری.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تأکید بر اینکه دانشگاه‌ها و دانشگاهیان می‌توانند پلی استوار برای ایجاد اعتماد و ارتباط میان ملت‌ها باشند، ابراز امیدواری کرد که دانش، زبان مشترک ملت‌ها، فرهنگ، پل ارتباطی و دوستی، سرمایه‌ای ماندگار برای ملت‌ها باشد.
دکتر صالحی ادامه داد: ایران مهد تمدن و یکی از کانون‌های مهم پیدایش و گسترش علم بوده است؛ به‌ویژه پس از ورود اسلام که زمینه شکل‌گیری و شکوفایی اندیشه‌های علمی و ظهور دانشمندان بزرگ فراهم شد. البته بررسی چرایی این شکوفایی، بحث مفصلی است که در این مجال نمی‌توان به آن پرداخت.
وی با تأکید بر انتخاب ایران از سوی دانشجویان بین‌المللی افزود: شما کشوری را برای تحصیل انتخاب کرده‌اید که پیشینه‌ای طولانی در تمدن و علم دارد و توانسته است در عرصه جهانی خود را نشان دهد. ایران پس از انقلاب اسلامی نیز بار دیگر در عرصه علمی به پیشرفت‌های چشمگیری دست یافته است.
رشد آموزش عالی ایران پس از انقلاب اسلامی
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به تجربه خود در دانشگاه‌ها گفت: من از سال ۱۳۵۶، یعنی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، معلم دانشگاه بودم. در آن زمان، دانشگاه صنعتی شریف به‌عنوان دانشگاهی نسبتاً خوب، دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری داشت، اما در بسیاری از دانشگاه‌های کشور این دوره‌ها وجود نداشت و تحصیلات تکمیلی محدود بود. البته در برخی رشته‌ها، از جمله ادبیات فارسی، استثناهایی وجود داشت و بسیاری از استان‌ها نیز اساساً دانشگاه نداشتند.
وی افزود: شمار دانشجویان کشور در مقطعی از حدود ۱۷۵ هزار نفر به پنج میلیون نفر رسید و اکنون نیز، با وجود تغییرات بعدی، حدود سه‌ونیم میلیون دانشجو در کشور داریم. همچنین در حوزه تحصیلات تکمیلی و دوره‌های دکتری، پیشرفت‌های قابل توجهی حاصل شده است.
صالحی با اشاره به محدودیت‌های سال‌های نخست انقلاب اظهار کرد: با وجود همه محدودیت‌ها، ایران توانست در حوزه آموزش عالی و پژوهش مسیر پیشرفت را طی کند.
وی با یادآوری دوران ریاست خود بر دانشگاه صنعتی شریف در ابتدای انقلاب گفت: در آن زمان هنوز موضوع هسته‌ای به شکل امروزی مطرح نبود و کشور درگیر جنگ بود. برای تهیه تجهیزات دانشگاهی با دشواری‌های زیادی روبه‌رو می‌شدیم و فشارها از همان سال‌های نخست آغاز شده بود؛ زیرا متوجه شده بودند که این ملت می‌تواند در مدت‌زمانی کوتاه توانایی‌های خود را بازیابی کند.
از ساخت لوله خمپاره‌انداز تا پیشرفت‌های علمی و فناورانه
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با بیان خاطره‌ای از سال‌های جنگ تحمیلی گفت: به خاطر دارم حدود سال‌های ۱۳۶۰ یا ۱۳۶۱، نیروهای مسلح برای ساخت لوله خمپاره‌انداز با این مسئله مواجه بودند که چگونه لوله‌ای تولید کنند که هنگام خروج گلوله منفجر نشود.
وی افزود: حدود شش ماه طول کشید تا همکاران در دانشکده‌های مرتبط، از جمله دانشکده مکانیک و مجموعه‌های علمی و فنی، فرایند حرارتی و آلیاژ مناسب را بررسی کنند و بتوانند چنین لوله‌ای بسازند.
صالحی ادامه داد: اگر در آن زمان از ما می‌پرسیدند آیا ایران روزی قادر خواهد بود موشکی نقطه‌زن با بُرد حدود ۲ هزار کیلومتر بسازد یا رادارهای پیشرفته تولید کند، شاید باور آن برای بسیاری از ما دشوار بود.
وی با تأکید بر دستاوردهای علمی کشور در چهار دهه گذشته اظهار کرد: در این سال‌ها کارهای خارق‌العاده‌ای در ایران انجام شده است. من این سخنان را به‌عنوان کسی مطرح می‌کنم که در صنعت فعالیت داشته، حدود ۱۰ سال در سازمان انرژی اتمی حضور داشته و در وزارت نیرو و بخش‌های مختلف نیز مسئولیت‌هایی بر عهده گرفته است.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی افزود: دستاوردهایی که کشور در حوزه‌های مختلف به آنها رسیده، با توجه به شرایط و محدودیت‌ها، بسیار چشمگیر است. این موفقیت‌ها حاصل لطف الهی و همت بلند استادان، دانشجویان و دیگر تلاشگران دانشگاهی بوده است.
وی با اشاره به حوزه‌هایی همچون سلول‌های بنیادی، فناوری هسته‌ای، موشکی، رادار و صنایع دفاعی گفت: ایران در این زمینه‌ها به توانمندی‌هایی دست یافته است که نشان‌دهنده ظرفیت علمی و فناورانه کشور است.
صالحی با بیان اینکه پیشرفت‌های علمی در کنار توانمندی‌های دیگر کشور، زمینه تقویت قدرت ملی را فراهم کرده است، اظهار کرد: نمی‌خواهم درباره توان نظامی کشور اغراق کنم، اما مجموعه توانایی‌های علمی، فناورانه و دفاعی ایران قابل توجه است.
وی با اشاره به نقش باورها و اعتقادات در کنار توانمندی علمی افزود: این دستاوردها در بستری اعتقادی و مبتنی بر حکمت الهی شکل گرفته‌اند. به گفته مسئولان نظامی، پس از دو جنگ اخیر، روحیه نیروهای نظامی نه‌تنها تضعیف نشده، بلکه تقویت شده است. در حوزه توانمندی‌های تسلیحاتی نیز، به گفته وی، شرایط کشور با دوره پیش از جنگ ۱۲ روزه قابل مقایسه نیست.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی ادامه داد: بستر اعتقادی و حکمت الهی در کنار توانمندی‌های علمی موجب شده است ایران بتواند در برابر قدرتی که آن را زورگو می‌داند، ایستادگی کند. بازتاب این موضوع را می‌توان در شبکه‌های اجتماعی جهان عرب و جهان اسلام نیز مشاهده کرد؛ جایی که به گفته وی، ایران به‌عنوان ملتی بزرگ مورد توجه قرار گرفته است.